Một số bé khó khăn khi phát âm, dù đã lên 2 tuổi. Cha mẹ cần sớm tìm nguyên nhân của hiện tượng này.
Thử trả lời những câu hỏi sau:

- Bé có bị khó hiểu yêu cầu và chỉ dẫn đơn giản nếu không dùng cử chỉ không?

Lên 2 tuổi, bé có thể hiểu được nghĩa của nhiều từ và nhiều mệnh lệnh đơn giản. Bé hiểu được nhiều từ dù bé chưa nói được những từ đó.

- Bé có phản ửng với âm thanh trong môi trường không?

Nếu đáp án của hai câu trên là “Có” thì có thể bé chỉ bị chậm nói.

- Bé có dùng cử chỉ để bộc lộ mong muốn của mình?

- Bé có biết ngồi, biết đứng và biết đi đúng giai đoạn phát triển?

Điều này giúp bạn tự kiểm tra xem quá trình chậm nói của bé có liên quan đến chậm những kỹ năng khác hay không.

- Cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình có dành thời gian nói chuyện với bé không?

Tốt nhất, hãy đưa bé đi khám sớm để phát hiện chậm nói có nguyên nhân từ đâu và tìm cách khắc phục. Tuy nhiên, vai trò của cha mẹ vẫn quan trọng đối với quá trình học nói của bé.

Nói chậm

Khi nói với bé, hãy nói thật chậm, nhất là ở những từ liên kết.

Nói chuẩn

Bắt đầu bằng những từ ngắn, đơn giản nhưng phải chính xác. Danh từ và động từ là nhóm từ thông dụng để bạn dạy bé trước tiên vì bé có thể hiểu, nhìn, thậm chí là bắt chước người khác. Tiếp theo mới dạy bé những từ trừu tượng.

Mở rộng không gian

Dùng những câu đơn giản về những chuyện xung quanh bé để giao tiếp cùng con. Nếu hai mẹ con đang ngồi trên ôtô, hãy chỉ cho bé nhiều thứ bên ngoài. Có thể hỏi: “Ngôi nhà kia to không con?’ hoặc “Xe dừng rồi vì có đèn đỏ”. Thật hữu ích nếu cả gia đình được cùng đi xem xiếc, đi vườn bách thú, công viên hoặc đi biển. Những địa điểm đó sẽ kích thích ngôn ngữ cho con.

Nhất quán

Nhất quán là nguyên tắc để dạy con ngoan, tức là cần dùng một cách giải thích và cùng một cách ra mệnh lệnh, ngày hôm trước phải như ngày hôm sau. Chẳng hạn, ngày nào cũng cần nhắc bé cách chào hỏi. Điều này giúp bé hình thành thói quen tốt.

Đừng nói bằng ngôn ngữ của bé

Không dùng từ nói ngọng để trả lời một câu nói ngọng của bé. Động viên bé nói hết ý bằng cách cố gắng dùng đúng ngôn ngữ và cấu trúc câu. Cần cho bé thời gian, có thể là vài giây và nếu bé không thành công, mới nên nói hộ bé.

Biết lắng nghe

Cần tập trung vào thứ bé đang cố gắng diễn đạt và cùng diễn đạt thành lời cho bé, nếu cần. Đừng ngắt quãng khi bé đang cố nói. Hãy sữa lỗi khi bé nói chưa chuẩn. Điều này đòi hỏi bạn phải kiên nhẫn để phát hiện những từ bé nói chưa đúng.

Đọc to

Nên duy trì thói quen đọc cho bé thường xuyên, từ một cuốn sách. Hướng dẫn bé chỉ tay vào cuốn sách bé muốn nghe, ít nhất một lần trong ngày. Có thể chonh những câu chuyện đơn giản, dễ hiểu với sự phát triển của bé.

Nuôi dưỡng giai điệu

Cần dạy bé về âm nhạc. Bạn có thể cho bé nghe một vài bài hát mỗi ngày, ngay cả khi bé đang vui chơi để bé thân quen với một vài giai điệu. Động viên bé hành động tương ứng với giai điệu. Điều này giúp bé tăng niềm vui. Có thể khuyến khích bé bắt chước hành động của mẹ trong khi hai mẹ con cùng nghe nhạc.

Một ngôn ngữ trước

Nếu bạn thấy bé khó khăn khi học nói, đừng tham dạy bé song ngữ ngay. Hãy để bé thành thạo với tiếng Việt trước đã. Sau đó, dạy thêm bé một ngoại ngữ khác.

Lên kế hoạch vui chơi

Vui chơi giúp bé sáng tạo, năng động và vui vẻ. Vừa chơi, bạn sẽ tranh thủ dạy bé học nói nhưng nên nhớ là chơi, chứ đừng ép bé.

Trở thành cha mẹ tốt

Đảm bảo bé phát triển tốt cả thể chất và tinh thần. Giảm thiểu những yếu tố stress trong gia đình cho bé. Bé cần có không khí thoải mái để học nói.

Phương Thảo (Theo Indianparenting) DĐ GVTH