CHƯƠNG 5:
VIỆT NAM TỪ KHOẢNG THẾ KỈ VII
TRƯỚC CÔNG NGUYÊN ĐẾN THẾ KỈ X
TIẾT 31,32,33 - BÀI 14:
NHÀ NƯỚC VĂN LANG - ÂU LẠC

I. Nhà nước Văn Lang.
1. Sự ra đời nhà nước Văn Lang.

 

- Cho biết nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng
thời gian nào?
- Nêu phạm vi của nhà nước Văn Lang.
- Kinh đô của nhà nước Văn Lang thuộc địa
phương nào ngày nay?
 

- Nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng thế kỉ VII TCN.
Thủ lĩnh của bộ lạc Văn Lang đã thu phục các bộ lạc
khác, tự xưng là Hùng Vương, thành lập nhà nước Văn
Lang.
- Phạm vi của nhà nước Văn Lang: ven sông Hồng từ
Việt Trì (Phú Thọ) đến chân núi Ba Vì (Hà Nội) ngày nay.
- Kinh đô của nhà nước Văn Lang thuộc Việt Trì (Phú
Thọ) ngày nay.
 

I. Nhà nước Văn Lang.
1. Sự ra đời nhà nước Văn Lang.
 - Nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng thế kỉ VII TCN.
Thủ lĩnh của bộ lạc Văn Lang đã thu phục các bộ lạc
khác, tự xưng là Hùng Vương, thành lập nhà nước Văn
Lang.
- Phạm vi của nhà nước Văn Lang: ven sông Hồng từ
Việt Trì (Phú Thọ) đến chân núi Ba Vì (Hà Nội) ngày
nay.
- Kinh đô của nhà nước Văn Lang thuộc Việt Trì (Phú
Thọ) ngày nay.
 

Lí do ra đời của nhà nước Văn Lang?
- Do sự phát triển của công cụ đồng và sắt nên
đời sống sản xuất có sự chuyển biến.
- Nhu cầu làm thuỷ lợi (thể hiện qua truyền
thuyết Sơn Tinh Thuỷ Tinh)
- Chống ngoại xâm (thể hiện qua truyền thuyết
Thánh Giáng)
đã thúc đấy sự ra đời nhà nước đầu tiên nhà
nước Văn Lang.

*Truyện Sơn Tinh-Thủy Tinh nói về hoạt động chống lũ lụt bảo
vệ sản xuất, nó còn thể hiện sự đoàn kết của nhân dân Lạc Việt

Truyền thuyết Thánh Gióng

2. Tổ chức nhà nước Văn Lang

Dựa vào sơ đồ 14.2, đọc thông tin mục I.2 SHS trang 74 và cho
biết: Trình bày tổ chức bộ máy nhà nước Văn Lang.

Sơ đồ nhà nước Van Lang
Vua ( Hùng Vương)
Lạc hầu - Lạc tướng
(Trung ương)

Lạc tướng
(Bộ)

Lạc tướng
(Bộ)

Bồ chính
Bồ chính
Bồ chính
(Chiềng, chạ) (Chiềng, chạ) (Chiềng, chạ)

2. Tổ chức nhà nước Văn Lang
- Đứng đầu nhà nước là Hùng Vương, giúp việc
cho vua là các Lạc hầu, Lạc tướng
- Hùng Vương chia nước làm 15 bộ, đứng đầu
các bộ là lạc tướng
- Dưới bộ là chiềng, chạ đứng đầu chiềng, chạ
là bồ chính.
- Nhà nước Văn Lang chưa có luật pháp và quân
đội. Khi có chiến tranh, nhà nước huy động thanh
niên trai tráng ở các chiềng, chạ tập hợp lại cùng
chiến đấu.
 

+ Bồ chính: già làng đứng đầu chiềng chạ thời
Hùng Vương.
+ Lạc hầu: chức quan phụ trách việc dân sự
(quan văn) thời Hùng Vương - An Dương Vương.
+ Lạc tướng: chức quan phụ trách việc quân sự
(quan võ) thời Hùng Vương - An Dương Vương.

• Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước
Văn Lang?
- Nhà nước Văn Lang đã được hình thành từ trung
ương đến địa phương nhưng sơ khai, tổ chức đơn
giản, chia làm 3 cấp (chỉ có vài chức quan).
- Nhà nước chưa có quân đội, chưa có luật pháp.
Nhà nước Văn Lang tuy đơn giản nhưng đã là tổ
chức chính quyền cai quản nhà nước.
 

Lăng vua Hùng

“Các vua Hùng đã có công dựng nước
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”
(Hồ Chí Minh)

Một số hình ảnh về Lễ hội Giỗ tổ Hùng Vương (Phú Thọ)

Dù ai đi ngược về xuôi,
Nhớ ngày Giỗ tổ mùng mười tháng ba.

II. Nhà nước Âu Lạc

Đọc nội dung mục II, quan sát Lược đồ 14.4 SHS
trang 74,75 và trả lời câu hỏi:
- Nhà nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Xác định vị trí kinh đô Âu Lạc trên lược đồ và
nêu chức năng của kinh đô đó.
 

- Hoàn cảnh ra đời nhà nước Âu Lạc: Năm 214 TCN, quân Tần ở
phương Bắc đánh xuống vùng đất sinh sống của các bộ tộc Việt.
Người Lạc Việt và người Âu Việt dũng cảm chiến đấu chống
quân Tần dưới sự lãnh đạo của Thục Phán. Năm 208 TCN, tướng
giặc là Đó Thư bị giết, quân Tần gặp nhiều khó khăn, phải rút về
nước. Sau kháng chiến chống Tần, Thục Phán xưng là An Dương
Vương. Ông đổi tên nước thành Âu Lạc.
- Kinh đô của Âu Lạc ở Phong Khê (nay là Cổ Loa, Đông Anh,
Hà Nội).
+ Chức năng của kinh đô: Thời Âu Lạc, người Việt tiếp tục đối
mặt với âm mưu xâm lược của các triều đại phong kiến Trung
Quốc. An Dương Vương đã cho xây thành Cổ Loa “dài đến ngàn
trượng, cao và xoáy trôn ốc” để phòng vệ.
 
 

II. Nhà nước Âu Lạc
- Hoàn cảnh ra đời nhà nước Âu Lạc:
+ Năm 214 TCN, quân Tần ở phương Bắc đánh xuống
vùng đất sinh sống của các bộ tộc Việt. Người Lạc Việt và
người Âu Việt dũng cảm chiến đấu chống quân Tần dưới
sự lãnh đạo của Thục Phán.
+ Năm 208 TCN, tướng giặc là Đồ Thư bị giết, quân Tần
gặp nhiều khó khăn, phải rút về nước.
+ Sau kháng chiến chống Tần, Thục Phán xưng là An
Dương Vương. Ông đổi tên nước thành Âu Lạc.
- Kinh đô của Âu Lạc ở Phong Khê (nay là Cổ Loa, Đông
Anh, Hà Nội).
+ Chức năng của kinh đô: để phòng vệ.

Quan sát Hình 14.3, trình bày hiểu biết của em về
thành Cổ Loa?

Thành Cổ Loa gồm ba vòng khép kín được xây theo hình xoáy trôn ốc,
có hào bao quanh phía ngoài, các hào nối với nhau và nối với sông
Hồng. Nhờ vậy, dù nhiều lần bị quân của Triệu Đà tấn công, nhưng nhờ
có thành cao, hào sâu, vũ khí tốt (lẫy nỏ và mũi tên đồng) nên quân
dân Âu Lạc đã lần lượt đánh bại các cuộc tấn công của quân xâm lược.
Đó là một biểu tượng của nền văn minh Việt cổ rất đáng tự hào, minh
chứng cho trí tuệ của người Việt cổ trong bối cảnh cách đây 2000 năm,
khi trình độ kĩ thuật chung còn rất thấp kém.

Vì sao thời Văn Lang tư liệu chủ yếu là công cụ trong khi
thời Âu Lạc, tư liệu chủ yếu là vũ khí?

Thời Văn Lang tư liệu chủ yếu là công cụ trong khi thời Âu
Lạc, tư liệu chủ yếu là vũ khí vì: Thời Âu Lạc thường xuyên
phải chống ngoại xâm, giữ nước nên tư liệu chủ yếu là vũ
khí, thành Cổ Loa cũng là quân thành; kĩ thuật luyện kim và
trình độ quân sự thời Âu Lạc cao hơn thời Văn Lang).

Qua hình ảnh nỏ bắn tên và mũi tên đồng, em
có nhận xét gì về kĩ thuật luyện kim và trình độ
quân sự thời Âu Lạc?

- Kĩ thuật luyện kim và trình độ quân sự thời Âu Lạc cao hơn
thời Văn Lang.

Em hãy nêu điểm mới của tổ chức nhà nước Âu
Lạc so với nhà nước Văn Lang?
- Điểm mới của tổ chức nhà nước Âu Lạc so với
nhà nước Văn Lang: Thời Âu Lạc, buổi đầu của
giữ nước. Vua có quyền thế hơn trong việc trị
nước, có quân đội và vũ khí tốt. Lãnh thổ mở
rộng hơn (vượt ra khỏi vùng châu thổ sông
Hồng) nên nước được chia thành nhiều bộ hơn.

• Nước Âu Lạc được thành lập năm 208 TCN, có thế
mạnh hơn Văn Lang, xây dựng thành Cổ Loa kiên
cố và nhiều vũ khí tốt nhưng chỉ tồn tại được mấy
thập kỉ. Năm 179 TCN. Âu Lạc bị nước Nam Việt,
đúng đầu là Triệu Đà (Trung Quốc) chiếm. Phía kẻ
xâm lược Triệu Đà âm mưu, xảo quyệt cùng việc
vua Thục chủ quan, thiếu phòng bị cấn thiết đã
đặt dấu chấm hết nến độc lập của Nhà nước Âu
Lạc và khép lại thời đại dựng nước ở Việt Nam.

II. Nhà nước Âu Lạc
- Hoàn cảnh ra đời nhà nước Âu Lạc:
+ Năm 214 TCN, quân Tần ở phương Bắc đánh xuống vùng
đất sinh sống của các bộ tộc Việt. Người Lạc Việt và người Âu
Việt dũng cảm chiến đấu chống quân Tần dưới sự lãnh đạo
của Thục Phán.
+ Năm 208 TCN, tướng giặc là Đồ Thư bị giết, quân Tần gặp
nhiều khó khăn, phải rút về nước.
+ Sau kháng chiến chống Tần, Thục Phán xưng là An Dương
Vương. Ông đổi tên nước thành Âu Lạc.
- Kinh đô của Âu Lạc ở Phong Khê (nay là Cổ Loa, Đông
Anh, Hà Nội).
+ Chức năng của kinh đô: để phòng vệ.
- Năm 179 TCN, Âu Lạc bị sáp nhập vào Nam Việt.