TIẾT 41, 42, 43, 44 - BÀI 18
CÁC CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH
ĐỘC LẬP

TIẾT 41, 42, 43, 44 - BÀI 18
CÁC CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP
I. KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (NĂM 40 – 43)

Hai Bà Trưng

Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.
Đô kỳ đóng cõi Mê Linh
Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta.

Những câu thơ trích trong Thiên Nam ngữ lục cho
em biết thông tin gì về nguyên nhân của cuộc khởi
nghĩa Hai Bà Trưng ?

 

I. KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (NĂM 40 – 43)
- Nguyên nhân: bất bình với chính sách cai trị hà khắc
của chính quyền đô hộ phương Bắc.
 

LƯỢC ĐỒ KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG
Bà Thánh Thiên
(Bắc Ninh)
Bà Vĩnh Huy (Bắc Ninh)
Nàng Quốc
(Gia Lâm – Hà Nội)
Ng. Tam Trinh ( Hà nội)

3/40
Ông Cai (Thanh Oai –
Hà Nội – Hà Tây)

Bà Lê Chanh
(Hải Phòng)
Bà Lê Thị Hoa

- Mùa xuân năm 40,
Hai bà Trưng dựng
cờ khởi nghĩa ở Hát
Môn (Hà Tây).
- Nghĩa quân làm chủ
Mê Linh.
- Tiến xuống Cổ Loa.
- Bao vây thành Luy
Lâu.
- Tô Định bỏ trốn về
nước.

Nơi Hai Bà Trưng khởi nghĩa : (Thanh Hóa)
Hướng tấn công của quân ta:
Nơi nghĩa quân ta dành thắng lợi:
Đường rút chạy của quân giặc:

Cuộc khởi nghĩa giành
Theo thắng
em việc
được
lợikhắp nơi kéo
quân về Mê Linh nói lên
điều gì ?

So
ân

gÑ
aø

So
ân

g

H

oàn

HÔÏP PHOÁ

g

GIAO

CHÆ

MEÂ LINH

Coå Loa

Haùt Moân

MEÂ LINH Teân huyeän
GIAO CHÆ Teân quaän
--.--.-- Bieân giôùi ngaøy nay

So
ân

Luy Laâu

Chu Dieân
g

M

aõ

BIEÅN
ÑOÂNG

Đại Việt sử kí toàn thư chép rằng: “Trưng
Trắc, Trưng Nhị là đàn bà, hô một tiếng mà
các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam,
Hợp Phố cùng 65 thanh ở Lĩnh ngoại đều
hưởng ứng, việc dựng nước, xưng vương dễ
như trở bàn tay, có thể thấy tình thế đất Việt
ta đủ dựng được nghiệp bá vương…”.
(Lê Văn Hưu - Nhà sử học thế kỉ XIII)
Tìm những cụm từ và câu thể hiện ý nghĩa của khởi
nghĩa Hai Bà Trưng trong tư liệu liệu 18.3.

LƯỢC ĐỒ
Sô
ng

Hồ

ng

Giao
Sô

ng

Sôn
g

Mã

Đà

Đường tiến quân
của Mã Viện
Đường tiến công
đánh Mã Viện
Quân ta rút lui
Nơi diễn ra trận đánh

c hỉ

Mê Linh

Hợp Phố
Lãng Bạc

Cổ Loa
Cấm Khê

Biển Đông

Lược đồ kháng chiến chống quân xâm lược Hán (42-43 )

 

I. KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (NĂM 40 – 43)
- Nguyên nhân: bất bình với chính sách cai trị hà khắc
của chính quyền đô hộ phương Bắc.
- Diễn biến:
+ Mùa xuân năm 40, hai chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị
phất cờ khởi nghĩa.
+ Từ Hát Môn, đánh chiếm Mê Linh, Cổ Loa.
+ Khởi nghĩa thắng lợi, Trưng Trắc lên làm vua, đóng đô
ở Mê Linh.
+ Mùa hè năm 42, nhà Hán đem quân đàn áp. Năm 43,
cuộc khởi nghĩa.
- Ý nghĩa:
Chứng tỏ tinh thần đấu tranh oanh liệt, bất khuất của
người Việt.

Đền thờ Hai Bà Trưng
ở huyện Mê Linh
tỉnh Vĩnh Phúc

Đền thờ Hai Bà Trưng
Hát Môn

CÂU 1
CÂU 2
CÂU 3

1
HOM
E

2
Hinh 1

3

50/50

12
4
19
8
18
20
10
9
15
11
3
1
2
16
5
6
13
14
17
7

HẾT GIỜ

Câu hỏi 1:

Địa danh nào là nổi kinh hoàng của Mã Viện khi nhớ
lại sau này?

Sai
A. Mê Linh

B. Hợp Phố
Chính xác

C. Cổ Loa

BAC
K

D. Lãng Bạc

Home

50/50

12
4
19
8
18
20
10
9
15
11
3
1
2
16
5
6
13
14
17
7

HẾT GIỜ

Câu hỏi 2:

Tại sao Hai Bà Trưng đã tự vẫn?

Sai
A. Quân giặc quá mạnh

B. Mã Viện rất xảo quyệt
Chính xác

C. Để giữ tròn khí tiết của mình

HOM
E

D. Không thể địch nổi

Home

50/50

12
4
19
8
18
20
10
9
15
11
3
1
2
16
5
6
13
14
17
7

HẾT GIỜ

Câu hỏi 3: Hàng năm chúng ta kỉ niệm
Hai Bà Trưng vào ngày nào?

Sai
A. Ngày 8.3

B. Ngày 20.10
Chính xác

C. Ngày 1.5

HOM
E

D. Ngày 6 và 8 tháng Hai(AL) và
ngày 8-3.

Home

II. KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU (NĂM 248)

Nhân dân ta dưới ách đô hộ của nhà Ngô

Sản vật cống nạp

Bà Triệu có tên thật là Triệu Thị
Trinh, là em gái Triệu Quốc Đạt - một
hào trường lớn ở miền núi huyện
Quan Viên, thuộc quận Cửu Chân
(huyện Yên Định, Thanh Hóa).
Bà là người có sức khỏe, có chí lớn và
giàu mưu trí. Năm 19 tuổi, đáp lại
người hỏi bà việc chồng con, Bà Triệu
khẳng khái đáp: “Tôi chỉ muốn cưỡi

Bà Triệu cưỡi voi

gió đạp sóng, chém cá kình lớn ở
Biển Đông, quét sạch bờ cõi, cứu
dân ta khỏi cảnh chìm đắm, há lại
bắt chước người đời cúi đầu khom
lưng làm tì thiếp kẻ khác, cam tâm
phục dịch ở trong nhà ư ?”.

Núi Nưa : nằm trên địa phận huyện Triệu Sơn, Nông Cống và Như
Thanh. Núi có độ cao 538m, dài 17km, chiếm diện tích 55km2 . Ngọn
núi cao và lớn nhất vùng đồng bằng phía Nam tỉnh Thanh đã được
sách Đại Nam nhất thống chí thời Nguyễn ghi chép: “ Núi Nưa, tức Na
Sơn ở huyện Nông Cống. Mạch núi từ phủ Thọ Xuân kéo đến chạy dài
vài ba mươi dặm, đến địa phận tổng Cổ Định thì nổi vọi lên nhiều
ngọn, ngọn cao nhất là núi Nưa; bên ngoài thì bốn dòng nước giao
lưu, đỉnh núi có động…”

GIAO CHÂU

PHÚ ĐIỀN

CƯỦ CHÂN
LƯỢC ĐỒ KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU NĂM 248

- Nguyên nhân: Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Ngô.
 
- Diễn biến:
+ Năm 248, tại vùng Cửu Chân, Bà Triệu phất cờ khởi
nghĩa.
+ Từ căn cứ núi Nưa nghĩa quân đánh phá các thành ấp
của bọn đô hộ khắp Giao Châu.
+ Nhà Ngô đem quân đàn áp, khởi nghĩa thất bại.
 

“Ru con con ngủ cho lành,
Để mẹ gánh nước rửa bành con voi.
Muốn coi lên núi mà coi,
Coi Bà Triệu tướng cưỡi voi, đánh cồng.
Túi gấm cho lẫn túi hồng,
Têm trầu cánh kiến cho chồng ra quân”

2015 công nhận Di tích quốc gia đặc biệt về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cho Khu di
tích Bà Triệu lễ hội được tổ chức hàng năm từ 21-23/2 Âl

Dòng tranh dân gian Đông Hồ

Lễ hội Đền Bà Triệu 21/2 âm lịch hằng năm

III. KHỞI NGHĨA LÝ BÍ VÀ NƯỚC
VẠN XUÂN (NĂM 542 - 602)

nhµ l­¬ng
hoµng ch©u
tH¸I B×NH

Giao ch©u

¸i ch©u
chó thÝch
LÝ BÝ dùng cê khëi nghÜa vµ
c¸c nghÜa qu©n kh¸c h­ëng
øng.
Thµnh Long Biªn

®øc ch©u
lîi ch©u
ninh ch©u

§øc Ch©u
Tiªu T­rót ch¹y
NghÜa qu©n th¾ng lín

l­îc ®å: khëi nghÜa Lý BÝ

 

- Nguyên nhân: do nhà Lương cai trị quá tàn bạo.
- Diễn biến:
+ Mùa xuân năm 542, Lý Bí lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa.
+ Chiếm giữ thành Long Biên, làm chủ Giao Châu.
+ Mùa xuân năm 544, khởi nghĩa thắng lợi.
+ Lý Bí lên ngôi vua, hiệu là Lý Nam Đế. Đặt tên nước là
Vạn Xuân, đóng đô ở vùng cửa sông Tô Lịch (Hà Nội).
+ Tháng 5 - 545, Nhà Lương xâm lược Vạn Xuân. Lý Nam
Đế trao quyền chỉ huy kháng chiến cho Triệu Quang Phục.
+ Năm 550, đánh bại quân Lương, Triệu Quang Phục xưng
vương (Triệu Việt Vương).
+ Năm 602, nhà Tuỳ xâm lược, nước Vạn Xuân sụp đổ.

Chùa khai Quốc (hiện nay là chùa Trấn Quốc)

Hoa Häc Trß

Hoa Häc Trß
return

H·y chän ®¸p ¸n ®óng:
Khëi nghÜa Lý BÝ næ ra:
A. N¨m 40 t¹i Hµ T©y, VÜnh Phóc
B. N¨m 248 t¹i Thanh Ho¸
C. N¨m 542 t¹i huyÖn Th¸i B×nh.
D. N¨m 550 t¹i H­ng Yªn

Hoa Häc Trß
return

2. Hµo kiÖt vµ nh©n d©n c¸c n¬i tham gia
cuéc khëi nghÜa Lý BÝ v×:
A. Kh«ng chÞu næi ¸ch ®« hé cña ngo¹i
bang
B. Thø sö Giao Ch©u tµn b¹o, tham lam
C. Lý BÝ lµ ng­êi tµi ®øc uy tÝn trong d©n
D. TÊt c¶ c¸c ý trªn ®Òu sai

Hoa Häc Trß
return

Em h·y gi¶i thÝch ng¾n gän ý nghÜa tªn
nư­íc V¹n Xu©n:
* ý nghÜa mong muèn ®Êt n­íc ta v÷ng
bÒn, dµi l©u, t­¬i ®Ñp nh­mïa xu©n.

IV. KHỞI NGHĨA MAI THÚC LOAN
(NĂM 713 - 722)

Thảo luận theo bàn
Nước ta thời Đường có gì khác so với thời trước?

 Chính sánh sách cai trị tàn bạo, hà khắc.
 Đời sống nhân dân cực khổ, lầm than.
Từ thế kỷ VII – IX nổ ra nhiều cuộc khởi nghĩa, tiêu biểu:
Mai Thúc Loan người làng Mai Phụ.
Mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Gia đình Mai
Thúc Loan rất cực khổ, thưở nhỏ ông
phải kiếm củi, chăn trâu, cày ruộng cho
nhà giàu. Tuy vậy nhưng ông học rất
giỏi và có chí lớn. Sau này ông đã lãnh
đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa.
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan

Khởi nghĩa Phùng Hưng

«Nhớ khi nội thuộc Đường triều
Giang sơn, cố quốc nhiều điều ghê gai.
Sâu quả vải vì ai vạch lá
Ngựa hồng trần kể đã héo hon...»

 

- Nguyên nhân:
+ Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Đường.
 
- Diễn biến:
+ Năm 713, khởi nghĩa bùng nổ.
+ Từ Hoan Châu, khởi nghĩa lan rộng ra khắp các châu,
huyện.
+ Mai Thúc Loạn chọn vùng Sa Nam (Nam Đàn, Nghệ
An) xưng đế.
+ Từ thành Vạn An, ra Bắc, chiếm Tống Bình.
+ Năm 722, nhà Đường phải 10 vạn quân sang đàn áp,
khởi nghĩa bị dập tắt.

Đền thờ Mai Thúc Loan trên núi Vệ
 Đoạn thơ chữ Hán ca tụng công đức của ông:
«Hùng cứ Châu Hoan đất một vùng
Vạn An thành lũy khói hương xông
Bốn phương Mai Đế lừng uy đức
Trăm trận Lý Đường phục võ công...»

V. KHỞI NGHĨA PHÙNG
(KHOẢNG NĂM 776 - 791)

HƯNG

Tiểu sử:
• Phùng Hưng quê ở Đường Lâm.
Ông xuất thân dòng dõi gia thế
nối tiếp đời này qua đời khác làm quan lang.
Năm 18 tuổi cha mẹ qua đời ông nối nghiệp cha làm
quan lang ở Đường Lâm.
Ông là người có sức khỏe phi thường (có thể vật
được trâu, đánh được hổ).

 
 

- Diễn biến:
+ Khoảng năm 776, ở làng Đường Lâm (Sơn Tây, Hà
Nội), Phùng Hưng đã hợp quân khởi nghĩa và nhanh
chóng làm chủ vùng Đường Lâm.
+ Đánh chiếm thành Tống Bình.
 
- Kết quả: Năm 791, nhà Đường sang đàn áp và dập tắt
cuộc khởi nghĩa.

Nhân dân lập đền thờ Phùng Hưng để thể hiện lòng
biết ơn với Phùng Hưng – người có công lãnh đạo
nhân dân giành lại quyền làm chủ đất nước.