HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

Các hình ảnh sau khiến em
nghĩ đến trò chơi dân gian
nào? Em có hiểu biết gì về
trò chơi này?
Em có suy nghĩ thế nào về
hậu quả của việc một ông
vua lại mê trò chơi chọi dế?

TIẾT 5, 6:

DẾ CHỌI
(Bồ Tùng Linh)

HOẠT ĐỘNG 2
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I. TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả
Năm
Nhà văn
Bồ Tùng sinh- mất nước ...
Linh
...
Tác phẩm Thể loại
Liêu trai
...
chí dị
Số lượng
...

Tác
phẩm
chính
...
Nguồn Nội dung
gốc...
chính:
...

Tác giả 1640 –1715 Nhà văn nổi tiếng Tác phẩm chính
Bồ Tùng
Trung Quốc
...
Linh
Tác
- Thể loại Nguồn gốc: khai Nội dung chính:
phẩm
truyền kì
thác từ nhiều cốt Phê phán mạnh
Liêu trai - Gồm 500 truyện dân gian và mẽ nền chính trị
chí dị
truyện
những truyện kì và những thói hư
lạ, hoang đường tật xấu của xã hội
của một số tác giả TQ thời bấy giờ.
đời trước.

Thiên tiểu thuyết Liêu trai chí dị. Bộ
truyện thực chất là tổng hợp của nhiều tập
truyện ngắn mà đề tài chủ yếu xoay
quanh những câu chuyện trong dân gian
hay các truyện truyền kỳ thời Đường
được Bồ Tùng Linh sưu tầm, ghi chép lại
rồi gia công sáng tạo thêm. Tác phẩm
gồm mười sáu quyển chia làm 448 thiên
truyện ra đời vào khoảng cuối thế kỷ 17.
Cho đến nay dù  hơn bốn thế kỉ
nhưng Liêu trai chí dị vẫn giữ được nét
hấp dẫn, kì ảo lạ thường thuở ban đầu của
mình.

II. ĐỌC – KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Đọc văn bản

2. Cốt truyện, không gian, thời
gian và nhân vật chính
a. Nhân vật

Nhân vật chính
nhân vật Thành

Nhân vật phụ
người thân của Thành
(vợ, con trai); vua, gã
thiếu niên, tuần phủ,
tri huyện.

b. Cốt truyện
- Đời Tuyên Đức nhà Minh, vua rất mê trò chọi dế, dân chúng bị sách
nhiễu dâng nộp dế chọi.
- Thành bị ép làm nhiệm vụ chính là thúc dân kiếm dế để nộp; do không
đáp ứng được yêu cầu nên đã bị đánh đập tàn tệ.
- Theo sự chỉ dẫn của bà đồng gù lưng, Thành đã bắt được một con dế
quý. Nhưng con trai của Thành lại để dế nhảy mất; sợ bị cha đánh, nó bỏ
trốn, rơi xuống giếng; nhưng không chết, trở nên ngây ngốc, cứ ngủ mê
mệt.
- Thành lại bắt được một con dế nhỏ. Con dế đã đánh thắng tất cả mọi
con dế khác.
- Thành đưa dế lên nộp quan để dâng vua khiến vua rất vừa lòng.
- Thành được nâng đỡ đỗ được tú tài. Hơn một năm sau, con trai Thành
bình phục, kể rằng chính mình đã hoá thành con dế giúp cha; từ đó nhà
Thành ngày càng trở nên giàu sang.

c. Bố cục
Phần 1

(Từ đầu...đủ làm mấy nhà khuynh gia bại sản):
Nguồn cơn của tai họa nộp dế chọi.

(Tiếp theo… trời đã sáng rõ vẫn nằm đờ buồn bã):
Dế chọi khiến gia đình Thành lâm vào cảnh ngộ éo
le.
Tiếp theo...giàu sang hơn cả các nhà thế gia): Dế
Phần 3
chọi giúp gia đình Thành hưởng phúc giàu sang.

Phần 2

Phần 4

Lời bình của Dị Sử thị.

d. Không gian, thời gian
Thời gian: Đời Tuyên Đức nhà Minh.
Không gian: Trong cung, dân gian. Còn
xuất hiện địa danh xác thực (Hoa Âm –
Thiểm Tây)

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数进行十倍的索取赔
偿！

ibaotu.com

3. Số phận của gia đình Thành dưới
tác động của dế chọi
Nhóm 1, 2
Tìm hiểu số phận của gia đình Thành trước khi
tìm được dế quý dâng quan.
Yêu cầu:
1. Vì sao dân chúng ở huyện Hoa Âm, tỉnh Thiểm
Tây phải đi nộp dế chọi?
2. Nêu hoàn cảnh của nhân vật Thành.
3. Khi không tìm được dế quý nộp lên quan trên, gia
đình Thành lâm vào cảnh ngộ như thế nào? Những
tai họa, bi kịch nào xảy đến với gia đình Thành?

Nhóm 3,4
Tìm hiểu số phận của gia đình Thành
sau khi khi tìm được dế quý dâng
quan
Yêu cầu:
1. Nêu hoàn cảnh Thành bắt được dế
quý.
2. Con dế mà Thành bắt được có gì kì lạ?
3. Nhờ có dế quý nộp lên quan trên, gia
đình Thành được hưởng những gì?

3.1. Tình huống 1
Trước khi tìm được dế quý dâng quan

Hoàn
cảnh

Đời Tuyên Đức nhà Minh, trong cung
chuộng trò chọi dế
Tri huyện muốn lấy lòng quan trên nên
sách nhiễu dân chúng đem nộp dế.
Thành là người có học, tính chất phác
nên bị ép làm chức lí chính phải thúc ép
dân chúng nộp dế.

Cảnh ngộ éo le,
bi đát của gia
đình Thành vì
tai họa nộp dế
chọi

Nỗi đau thể xác
không có dế nộp lên  bị đánh trăm
trượng, máu me bê bết, chỉ nghĩ đến
việc tự tử.
Nỗi đau tinh thần
Đứa con trai suýt chết

3.2. Tình huống 2
Sau khi tìm được dế quý dâng quan

Hoàn
cảnh
bắt
được
dế

Nghe tiếng dế gáy ngoài
cửa, Thành đuổi theo
Con dế thoắt ẩn, thoắt hiện, tự
nhảy xuống tay áo Thành.

Đặc điểm
của con dế
quý dâng
lên quan
trên

Hình dáng
Vừa nhỏ, vừa ngắn, màu tía nhưng nhìn
kĩ hình dáng như con chó, cánh hoa mai,
đầu xuông chân dài, có vẻ dế hay.
Con dế chọi không có đối thủ
Đánh thắng các con dế khác, thắng cả
con gà lao vào mổ nó, biết nhảy mỗi
khi có nhạc nổi lên.

Vận may của gia đình
Thành từ khi tìm được
dế quý dâng quan
Được Tri huyện
miễn sai dịch, được
tạo điều kiện đỗ Tú
tài; được quan tỉnh
trọng thưởng.

Con trai bình phục
bệnh; không quá vài
năm mà gia đình trở
nên giàu sang

3.3. Ý nghĩa của sự đối lập giữa hai tình huống
Hai tình huống đối lập

Không có dế chọi
nộp quan trên
Gia sản khánh kiệt
Bị đánh nhừ tử
Con trai suýt chết

Có dế chọi quý để
nộp quan trên

Được trọng thưởng
Trở nên phú quý, giàu sang

* Ý nghĩa
Sự đối lập giữa hai tình huống cho thấy sự vô lối của những
kẻ cầm quyền khi chỉ biết ăn chơi hưởng lạc, đẩy nhân dân
vào cảnh cùng cực khổ đau, những vị quan thanh liêm cũng
bị chèn ép nặng nề.
Thể hiện sự phi lí, bất công trong xã hội phong kiến đương
thời. Hóa ra số phận của cả một gia đình cũng chỉ được định
đoạt trong một con dế bé nhỏ.

4. Vai trò của những yếu tố kì ảo
Các yếu tố kì ảo trong truyện
Chi tiết bà đồng
bói toán chỉ dẫn
vợ chồng Thành
nơi có thể bắt
con dế. 

Sự việc sau khi làm chết con dế
quý của cha, đứa con trai chín tuổi
của Thành đã chết đuối dưới
giếng, nhưng lại sống lại, thần thái
ngây ngốc; hồn hóa thân thành con
dế giúp cha thoát nạn; hơn một
năm sau bình phục.

Ý nghĩa, vai trò của các yếu tố kì ảo

Làm cho câu
chuyện thêm sinh
động, hấp dẫn, tạo
màu sắc truyền kì
cho câu chuyện.

Các yếu tố kì ảo làm phát
triển mạch truyện, đẩy
câu truyện trở nên cao
trào và tập trung tháo gỡ
bế tắc của nhân vật.

Góp phần phản ánh hiện thực trong tác phẩm
cũng như thái độ của tác giả: phê phán hiện thực
xã hội đương thời với bao bất công; vì chiều
theo thú vui của giai cấp thống trị mà gây ra bao
sóng gió cho người dân hiền lành lương thiện.

5. Bức tranh hiện thực và thái độ của tác giả
* Bức tranh hiện thực
Bối cảnh câu chuyện
Đời Tuyên Đức nhà Minh

Các chi tiết, sự việc thể hiện
tính hiện thực của truyện
+ Trong cung bắt dân gian cống nộp dế
+ Dân chúng bị bọn lí dịch sách nhiễu dâng nộp dế đến khuynh gia bại sản.
+ Thành bị bọn lí dịch gian giảo phải giữ chân lí chính trong làng. Mới chưa
đầy một năm mà cái gia sản nhỏ mọn của anh ta cơ hồ đã kiệt.
+ Không có dế nộp lên quan trên, Thành bị trách phạt, bị lôi ra đánh nhừ tử.
+ Nhưng cũng vì có con dế  hay dâng vua mà Thành được miễn sai dịch,
được cho đỗ tú tài, lại được quan tỉnh trọng thưởng. Con dế quý đã giúp anh
lí chính hiền lành “thành danh”, vượt cả bậc quyền quý.

Thái độ của tác giả
Phê phán chế độ phong kiến
đương thời khi mà giai cấp thống
trị lộng quyền, chà đạp lên cuộc
sống người dân vô tội để thỏa
mãn thú vui

Đồng cảm, xót thương cho
số phận của người dân nhỏ
bé.

Lời bình ở cuối truyện
Bàn về sự đổi thay số phận của gia đình
Thành, khánh kiệt hay vinh hoa cũng phụ
thuộc vào dế chọi. Nhờ tính cách chất phác,
tử tế, không sách nhiễu dân chúng dù làm lí
chính nên được trời đền đáp trọng hậu.

Ngầm phê phán hiện thực xã hội
bất công, quan lại sâu mọt gây
họa cho dân, nắm trong tay quyền
sinh quyền sát khiến dân chúng
khó lòng sống yên ổn.

III. TỔNG KẾT
1. Chủ đề
Phê phán xã hội phong
kiến đương thời với
nhiều bất công, vô lí,
giai cấp thống trị
nhũng nhiễu nhân dân.

Cảm thông với
số phận nhỏ nhoi
của người dân
lương thiện.

2. Đặc sắc về nghệ thuật

Nghệ thuật xây
dựng cốt truyện
hấp dẫn, giàu
kịch tính.

Sử dụng sáng tạo
các yếu tố kì ảo,
hoang đường làm
tăng sức hấp dẫn
cho câu chuyện.

Lời người kể
chuyện ngôi thứ
ba, vừa miêu tả
cảnh vật, vừa kể
sự việc, vừa thể
hiện suy nghĩ, tâm
trạng của nhân vật.

HS biên kịch và nhập vai tái
hiện một hoạt cảnh trong tác
phẩm truyện “Dế chọi”.
Đọc một truyện khác trong tác phẩm
“Liêu trai chí dị” (Bồ Tùng Linh). Từ
đó, ghi chép lại những đặc điểm của
truyện truyền kì được thể hiện trong
truyện mà EM chọn đọc.

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数进行十倍的索取赔
偿！

ibaotu.com

Đọc một truyện khác trong tác
phẩm “Liêu trai chí dị” (Bồ Tùng
Linh). Từ đó, ghi chép lại những
đặc điểm của truyện truyền kì
được thể hiện trong truyện mà
EM chọn đọc.

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数进行十倍的索取赔
偿！

ibaotu.com